Nauczyciele Śl.TZN – organizatorzy tajnego nauczania

 

Wrzesień w historii Polski to miesiąc szczególny – czcimy pamięć rodaków walczących o niepodległość Ojczyzny podczas II wojny światowej.

Z okazji 78 rocznicy dramatycznych wydarzeń przypominamy kilka faktów, które dotyczą historii Śl.TZN.

W kalendarium znajdujemy adnotację, że w sierpniu 1939 roku gmach szkoły przekazano dla potrzeb 73 Pułku Piechoty oraz mających powstać Batalionów Obrony Narodowej. Kiedy władze wojewódzkie zarządziły ewakuację urzędów i niektórych zakładów pracy, Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe ewakuowano do Lwowa. Komendantem akcji przeniesienia Szkoły mianowano prof. Włodzimierza Stahla, nauczyciela języka polskiego i historii.  Zajęcia we Lwowie prowadzone były do marca 1940 roku. Wywieziono wiele maszyn i urządzeń warsztatowych, które nie miały już powrócić do „Pałacu Techników” przy ul. Krasińskiego. Rozproszeniu uległo grono pedagogiczne. Nauczyciele nie wcieleni do wojska, w obawie przed represjami, opuścili Śląsk, wywożąc z sobą akta szkolne.

W kampanii wrześniowej brało udział 24 nauczycieli i pracowników, w ruchu oporu 12, zaś w prowadzeniu i organizacji tajnego nauczania 36 (dane na podstawie informacji Wikipedii o Śl.TZN). W pierwszych dniach września 1939 wśród rozstrzelanych obrońców Katowic znaleźli się uczniowie „Śląskich”. Niektórzy nauczyciele trafili do obozów jenieckich. Wielu wykładowców padło ofiarą eksterminacyjnej polityki hitleryzmu.

W czasie okupacji gmach Śl.TZN przekształcono w szkołę inżynierską dla kandydatów pierwszej i drugiej niemieckiej listy narodowej. Niemym świadkiem toczących się wówczas wydarzeń w murach szkoły był piękny, stylizowany orzeł z godła Polski, znajdującego się w auli, które zostało zamaskowane w pierwszych dniach wojny przez Pana Franciszka Hartmana, woźnego, pracownika uczelni od momentu jej powstania w 1931 roku. Godło przetrwało bez uszczerbku wojenną zawieruchę, aż do wyzwolenia Śląska.

Jeszcze słychać było huk frontowych dział, sytuacja społeczna była skomplikowana, gdy w budynku szkoły zorganizowano różne kursy zawodowe według skróconego programu. Dźwigające się z gruzów państwo potrzebowało wykwalifikowanej kadry. 1 września 1945 roku rozpoczął się pierwszy powojenny rok szkolny. W pionierskich latach reaktywowania „Śląskich” Dyrektorem był przedwojenny nauczyciel
inż. Zygmunt Łabęcki.

Podczas okupacji hitlerowskiej polska młodzież kształcić się mogła jedynie na tzw. kompletach tajnego nauczania. W materiałach archiwalnych Izby Tradycji i Perspektyw Śl.TZN natrafiliśmy na kilka zdjęć nauczycieli, organizatorów tajnego nauczania, które niniejszym publikujemy. Symboliczne obramowanie podobizn wspaniałych pedagogów inicjałami „Polski Walczącej” to nasze podziękowanie za ich odwagę i determinację w krzewieniu polskiej nauki w czasie „nocy okupacyjnej”.

Niestety, informacji o zakresie i miejscu działalności tajnego nauczania tych osób w archiwach nie odnotowano. Ogólnikowo wiadomo jedynie, że pracowali w Śląskich Technicznych Zakładach Naukowych po wojnie.

Stąd apel o włączenie się w akcję odkrywania śladów historii dotyczących sylwetek prezentowanych nauczycieli.
Każda informacja, która może wzbogacić przeszłość naszej Szkoły, będzie wprost bezcenna!

Nauczyciel Śl.TZN - Zygmunt Tarnawski Nauczyciel Śl.TZN - Zygmunt Łabęcki Nauczyciel Śl.TZN - Władysław Siadek
Nauczyciel Śl.TZN - Władysław Bojko Nauczyciel Śl.TZN - Tadeusz Hoszerd Nauczyciel Śl.TZN - Stefan Warych
Nauczyciel Śl.TZN - Stanisław Skulski Nauczyciel Śl.TZN - Olga Wicińska-Gardulska Nauczyciel Śl.TZN - Stanisław Kozaczka
Nauczyciel Śl.TZN - Józef Ścigalski Nauczyciel Śl.TZN - Józef Pałka Nauczyciel Śl.TZN - Faustyn Krahl
Nauczyciel Śl.TZN - Cecylia Jeleńska

 

 

Sponsorzy 85-lecia

85-lecie sponsorzy